Kto znajduje, czasem trafia

Ta książka miała swoją historię, zanim ją otworzyłam. Najpierw tylko o niej słyszałam. Choć zaciekawiłam się nią wtedy, nazwisko autorki wyleciało mi niestety z głowy. Kilka tygodni później przyciągnęła wzrok ta różowa okładka. Parę  wyrwanych z kontekstu zdań i nie tylko ja chcę mieć tę książkę, ale również towarzysząca mi wtedy Magda.

Ostatni egzemplarz. Kupiłyśmy na pół.

Kto znajduje, źle szukał - twierdzi Aglaja Veteranyi.

Dopiero w domu odkryłam, że tak, to ona: nieuchwytna dotąd Aglaja Veteranyi. Ta obdarzona magnetycznym spojrzeniem (vide okładka) pisarka i aktorka, urodziła się w rodzinie rumuńskich cyrkowców: jej ojciec był klaunem, a matka – akrobatką zwieszającą się na włosach z dużych wysokości. Nieprzewidywalny ojciec, ciągły strach o życie matki, której co dzień groził śmiertelny upadek, ciągłe jazdy z miejsca na miejsce – wszystko to wpłynęło na rozwinięcie katastroficznej i absurdalnej wyobraźni u dziewczynki. Mała nomadka nie chodziła do szkoły, a pisać nauczyła się dopiero jako nastolatka w Szwajcarii, gdzie  osiadła wraz z matką po jej rozstaniu z ojcem.

Aglaja pracowała jako aktorka i jednocześnie pisała. Przez całe jej życie te dwie profesje przeplatają się, tworząc niezwykłe efekty zwłaszcza w jej opowiadaniach. W zbiorze tekstów zebranych i opracowanych przez Katarzynę Leszczyńską „Kto znajduje, źle szukał” widać, jak umiejętności aktorskie, sceniczna wyobraźnia i nietypowe dzieciństwo tworzą zaskakujące twory prozatorskie: raz smutne, raz wesołe, lecz zawsze dające do myślenia.

Tak jak w pół-scenariuszach, pół-opowiadaniach. W wyrwanych z kontekstu dialogach.

„Jak myślisz, spytałam milczenie, czy istnieje życie po życiu?

Nie udzielę ci odpowiedzi, powiedziało milczenie, wciąż jeszcze zajmuje mnie pytanie, czy istnieje życie w życiu”. / s. 128

Jedno zagadkowe zdanie na serwetce czy pocztówce.

„Nie mam nic do powiedzenia, ale mówię to wyraźnie”. /s.208

Historie o dzieciobójstwie (Dzieciobójstwo), o pisaniu (Wykluczona, Mój pokój i strona z gazety), o bólu fizycznym przeszywającym nogi (Powolna chwila); zapisy nigdy nieprzeprowadzonych rozmów z bliskimi, dialogi z pisarzami, przedziwne sny i wizje („W moim poprzednim życiu byłam pomarańczą”, s.126) i potworne bajki (Sasasa i zebrany czas) – w zbiorze ułożone od najdłuższych form do najkrótszych lawirują między tragizmem i absurdem, radością życia i poczuciem dekadencji. Wszystko to robi silne wrażenie ze względu na całkowicie bezpretensjonalną formę, prostotę, napięcie i intymny, kameralny klimat utrzymany od początku do końca (jak światło starej lampy w kącie).

Pisarka nie stroni od kreatywnych prób zapisu: chętnie pisze tekst razem z kimś innym, bawi się w kończenie rozpoczętych przez kogoś innego wątków. Szkice i krótkie opowiadania tworzy głównie z myślą o swoich przyjaciołach, którym opowiada w ten sposób o swojej codzienności i dzieli się z nimi swoimi wspomnieniami, snami, wyobrażeniami. Często ilustruje prozę konstrukcjami z liter, fotografii, kolaży i pustki. Jej smutek i lęk są wszechobecne w zapisanych przez nią słowach. Kłują przez kartki (choć te wrażenia tłumi trochę fluorescencyjnie różowa okładka).

Warto przeczytać, aby przeżyć coś zupełnie innego. Warto, aby podejrzeć punktowanie napięcia w krótkich formach Aglaji. No i warto chociażby ze względu na fascynujący wstęp, a w istocie krótką, ale zaskakująco dokładną, biografię Veteranyi, którą napisała przywołana wcześniej Katarzyna Leszczyńska. Już sama historia życia Aglaji dostarcza powodu do poświęcenia jej czasu.

Aglaja Veteranyi, Kto znajduje, źle szukał
W przekładzie, opracowaniu i ze wstępem Katarzyny Leszczyńskiej,
Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2009

 

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s