Ekspert ds. intymnych ludzkich doświadczeń

Outsider. Samotny, bo niekomunikatywny do tego stopnia, że musiałby, jak sam twierdzi, uczęszczać na warsztaty, aby nabyć „ludzkie umiejętności”. Portret pisarza w czasach młodości. J.M.Coetzee „Lato”.

Oto człowiek, który stojąc wobec najbardziej intymnego związku z drugim człowiekiem, nie potrafi nawiązać kontaktu albo nawiązuje go tylko na chwilę, przelotnie. A jak zarabia na życie? Pisze raporty, eksperckie raporty o intymnych ludzkich doświadczeniach. W końcu tym są przecież powieści, w odróżnieniu od poezji czy malarstwa, prawda? To zapisy intymnych doświadczeń. / s. 90

W oczach byłej kochanki Julii, kuzynki Margot i wykładowcy Sophie jest zamkniętym w sobie samotnikiem, niepotrafiącym okazywać uczuć bliskim osobom. Z perspektywy Adriany, matki jednej z uczennic, to nieudacznik i partacz wszystkiego, czego się nie tknie. Spotkany na interview na uczelni Martin opisuje go jako pozbawionego złudzeń, zamkniętego w sobie młodego nauczyciela z niepodważalnymi zasadami moralnymi.

Z zebranych w pięciu wywiadach informacji powstaje czarno-biały portret samotnego człowieka, który stracił wiarę w swoją przyszłość (jeśli w ogóle kiedykolwiek taką wiarę posiadał, niepewne) i nie ma zaufania do innych. Skoncentrowany na pisaniu nie wychodzi zawiązującym się relacjom naprzeciw. W rozmowach z kuzynką, jak i w czasie spotkań z kochankami jest jednakowo odcięty od rzeczywistości. Nie umie jasno formułować swoich myśli i pragnień, a może po prostu nie chce robić tego inaczej niż na papierze. Jego izolacja rani. Również jego samego.

Autokreacja Coetzee’ego w „Lecie” jest zimna i krytyczna, bez śladów ciepła wobec dawnego (?) siebie. Jeszcze chłodniejszy obraz izolacji powstaje z zapisków pisarza. To z nich ostatecznie zbija się ten stalowy kokon, w którym powstają obserwacje, do którego wszystko – nieraz boleśnie – wnika, ale który nic nie wypuszcza na zewnątrz. Nad trudnościami w przenikaniu emocji ubolewa Coetzee szczególnie w odniesieniu do swojego ojca, z którym mieszka i którym się opiekuje. Dystans, jaki powstał między nimi w codziennym współbytowaniu, nawarstwia się coraz bardziej we wzajemnym milczeniu i pomimo wysiłków syna nigdy nie zmienia biegu.

– Nie wiedziałbym, jak napisać bestseller. Wiem za mało o ludziach i życiu z ich marzeń. Zresztą taki los nie jest mi przeznaczony.

– Jaki los?

– Bogatego, poczytnego pisarza.

– Więc jaki jest ci przeznaczony?

– Właśnie taki: życie ze starzejącym się ojcem na białych przedmieściach w domu z cieknącym dachem. / s. 158

Smutna opowieść. Prawda czy iluzja? Na ile jest to kreowanie siebie przez Coetzee’ego, a na ile autentyczne wspomnienia? Zastosowana w książce konstrukcja ma wprowadzić obiektywizm i ukazać pisarza takim, jakim był przed wydaniem pierwszej książki („Ciemny kraj”). Nieważne jednak, czy jest to prawda, czy literacka fikcja o pozorach faktów. Jest prawdziwa w tym sensie, że po raz kolejny Coetzee odkrywa intymne ludzkie tajemnice i życie wewnętrzne. A im bardziej się w nie wgryza, tym większym staje się ekspertem od pisania o samotności. I tym większą prawdą jest to, że rozmowy, wszelkie formy uzewnętrzniania się, okazywanie uczuć, tworzenie związków z innymi ludźmi nie sprawiają, że kogoś coraz bliżej poznajemy czy sami stajemy się mniej samotni.

Coetzee na Poczytalni wcześniej: „Hańba” i „Zapiski ze złego roku„.

j.m. coetzee, Lato (oryg. Summertime)
Przeł. Dariusz Żukowski
Wyd. Znak, Kraków 2010

Reklamy

2 uwagi do wpisu “Ekspert ds. intymnych ludzkich doświadczeń

  1. przeczytalam dwie ksiazki pana C i wprowadzaja mnie w nastroj miedzy smutkiem a depresja. czasami zycie bywa straszne, ale zeby tak caly czas?

    kazdy z nas j samotny na swoj sposob. wydaje mi sie, ze akceptacja tego faktu paradoksalnie pozwala na nawiazanie satysfakcjonujacych kontaktow z innymi ludzmi

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s