sposoby widzenia Tokarczuk

Olga Tokarczuk "Dom dzienny, dom nocny"
Olga Tokarczuk "Dom dzienny, dom nocny"

Nieruchoma klatka z ruchomego filmu, w którym wszystko się zmienia i przestaje być tym, czym było. Tak są zbudowane oczy – widzą martwy wycinek większej, żywej całości, a to, co zobaczą – przyszpilają i zabijają. Dlatego gdy patrzę, wierzę, że widzę coś stałego. Ale to fałszywy obraz świata. Świat jest ruchomy i rozedrgany. Nie istnieje dla niego żaden punkt zero, który można zapamiętać i zrozumieć. Oczy robią zdjęcia, które mogą być tylko obrazem, schematem.

(…) Wszędzie widzi się tylko siebie.

Olga Tokarczuk, Dom dzienny, dom nocny

Słówko do słówka i powstaje podobny pogląd jak ten reprezentowany przez Bernharda, ale mniej kategoryczny, a bardziej kobiecy. Proza Tokarczuk taka właśnie jest: uniwersalna, lecz nie kategoryczna, dopuszczająca światło w najdalsze zakamarki umysłu i utartych poglądów. Nieobce jej fantazjowanie o ludziach kładących się na zimę spać, nie wzdraga się przed baśniowością ani mitami wysnutymi na potrzeby historii. Na pozór małe skrawki prozy nie są połączone, lecz im bliżej końca, tym przemyślniejszy zamysł odczytuje się pomiędzy wierszami. Tym bardziej dopasowuje się jedna krótka opowieść do drugiej. Tym podobniejsi i bliżsi stają się sobie niepowiązani pozornie bohaterowie. Obserwatorka snująca historie o sąsiadach i okolicy jej letniego domu milczy o sobie, jednak wyczuwa się ją w każdym słowie, które odbija ją jak w lustrze czy sennej sadzawce. Z prostych zdarzeń tworzy czyste prawdy. Wszystko bez przymusu i naturalnie.

Trudno pisze się o tej prozie utkanej z krajobrazów, anegdot,  historii, legend, obserwacji czy magicznych przepisów kulinarnych. Jest w niej jednak coś na tyle magnetycznego, że podejrzewa się, że magiczne moce i niecodzienne zdarzenia nie są tylko wytworem wyobraźni autorki.

Olga Tokarczuk, Dom dzienny, dom nocny
Wyd. Literackie, Kraków 2005


Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s